George van den Bergh – jurist en amateurastronoom

Een markant figuur in de sterrenkunde van de vorige eeuw was George van den Bergh. Een jurist die een bestseller over sterrenkunde schreef, een methode voor het voorspellen van zons- en maansverduisteringen ontwikkelde en een nieuwe tijdregeling voor Europa bedacht. Maar ook iemand die niet in de bemande maanreizen geloofde. Door George Beekman
GeorgevdBerghGeorge van den Bergh werd op 25 april 1890 geboren in Oss. Hij was de zoon van de margarinefabrikant Samuel van den Bergh. George studeerde eerst scheikunde aan de Universiteit van Amsterdam, maar koos daarna voor de rechtswetenschap. Hij werd advocaat en promoveerde in 1924 tot doctor in de staatswetenschappen op De medezeggenschap der arbeiders in de particuliere onderneming.
In 1923 werd Van den Bergh gemeenteraadslid voor de SDAP in Amsterdam en in 1925 lid van de Tweede Kamer. Daar bleek hij een geboren wettenmaker, vooral op het gebied van de volkshuisvesting en het kiesrecht. In 1936 werd hij hoogleraar in het staats- en administratief recht aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij de strijd voor zijn democratische idealen voortzette. Ondanks zijn vroege ommezwaai van exacte wetenschap naar rechtswetenschap was zijn belangstelling voor de eerste verre van verdwenen. Van den Bergh werd ook een hooggeacht amateurastronoom. In 1934 publiceerde hij het boek Aarde en Wereld in Ruimte en Tijd, een uiteenzetting voor iedereen, een populair standaardwerk over de sterrenkunde dat tot 1958 acht herdrukken beleefde en in meerdere talen werd vertaald.


Verder onderzocht Van den Bergh de regelmaat in het optreden van zons- en maansverduisteringen. Met als hoofddoel het ontwikkelen van een nauwkeurige methode voor het voorspellen van deze eclipsen en van verduisteringen die op een bepaalde plaats en tijd te zien waren geweest. Dit was (en is) onder andere van belang voor historici die gebeurtenissen in het verleden proberen te dateren. Voor zijn publicaties hierover, verschenen tussen 1951 en 1955, ontving hij in 1952 van de Nederlandse Vereniging voor Weeren Sterrenkunde de Van der Biltprijs. Uit zijn sterrenkundige werk kwamen ook Van den Berghs voorstellen voor een 

eerstevoetstappenopdemaanhervorming van de wettelijke tijd voort. En in 1957 voor de invoering van een uniforme tijdregeling voor heel Europa, de Euroklok. Alle uurwerken zouden tweemaal per jaar (rond midwinter en midzomer) zodanig moeten worden aangepast dat zij de ene helft van het jaar 50 seconden per dag achter liepen en de andere helft 50 seconden voor. Hiermee zou de sprong van één uur vooruit en weer terug aan het begin en het einde van de zomertijd vermeden kunnen worden en bleef het tijdstip van zonsopkomst vrijwel constant. Maar dit idee, hoe vernuftig ook uitgedacht, was natuurlijk veel te onpraktisch in zijn uitvoering.In de jaren zestig werd Van den Bergh vooral bekend door zijn stellige overtuiging dat de mens nooit de maan zou betreden. Hij meende dat dit technisch onmogelijk was en vond het ook moreel verwerpelijk. Hij verkondigde dit op radio en televisie, wat weer allerlei discussies uitlokte, vooral met wetenschappers die hem van het tegendeel probeerden te overtuigen. Van den Bergh hield echter stand, ook toen de eerste bemande ruimtevluchten rond de aarde werden gemaakt en de eerste onbemande ruimtesondes langs de maan vlogen of er op neervielen.

Van den Bergh overleed op 3 oktober 1966 in Oegstgeest. Nog geen drie jaar later zetten de eerste mensen voet op de maan. De techniek had gewonnen. Een van

Weersverwachting

Foto van de dag

Tweets over sterrenkunde

Contact

Stip Media

Louise de Colignystraat 15 

1814 JA Alkmaar

+3172 531 49 78

info@zenitonline.nl