Bemande reizen naar Mars: een uitdaging of waanzin?

In deze rubriek laten astronomen Ignas Snellen (Universiteit Leiden) en Frank Verbunt (Radboud Universiteit Nijmegen) hun licht schijnen over actuele onderwerpen in de sterrenkunde en het ruimteonderzoek.

Een bemande reis naar Mars spreekt al lange tijd tot de verbeelding. De technische ontwikkelingen van de laatste decennia lijken de realisatie daarvan dichterbij te brengen, met ambitieuze projectplannen als bijvoorbeeld Mars Oasis tot gevolg. De ExoMars-missie van ESA houdt die belangstelling levend, maar de recente landingspoging van Schiaparelli toont aan dat succes nog niet vanzelfsprekend is. Deze aflevering van De stand in wetenschapsland gaat in op de haalbaarheid en wenselijkheid om mensen naar de onherbergzame planeet te brengen.

IgnasSnellen
Ignas Snellen. Hoogleraar astronomie aan de Universiteit Leiden, gespecialiseerd in exoplaneten.

Uit een puur wetenschappelijk oogpunt zal de meerwaarde van astronauten ten opzichte van robots verdwijnen.

Een reis naar Mars heeft alle aspecten waar je als kind van droomt – spanning, sensatie en avontuur. Wat is er mooier dan als eerste mens door een onbekend landschap te struinen op zoek naar nieuwe ontdekkingen? Het zou ruimtevaart weer op de voorpagina’s van de kranten en op de televisiejournaals brengen. Jammer genoeg was ik te jong om het Apollo-programma actief meegemaakt te hebben, maar ik kan me het enthousiasme van toen heel goed voorstellen. Marsreizen zouden dit gevoel weer terugbrengen – de mensheid kan zich dan weer eventjes verenigd voelen. Maar hoe realistisch is het? Ik zie meerdere redenen waarom dit heel moeilijk gaat worden.

icon-nieuws

Elon Reeve Musk (Pretoria, 1971) richtte SpaceX op met het doel bemande ruimtevaartprojecten, zoals de uiteindelijke kolonisatie van Mars, haalbaar en betaalbaar te maken. SpaceX is het grootste private raketbedrijf ter wereld en vanaf 2017 gaan astronauten naar het internationale ruimtestation ISS in de door SpaceX gebouwde Dragon 2, die de Sojoez-ruimtecapsule vervangt.

Ten eerste gaat het al een hele tijd niet goed met de ruimtevaart. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw was ruimtevaart het summum van innovatie, en er was bereidheid om de aan innovatie klevende risico’s op de koop toe te nemen. De mislukkingen volgden elkaar in rap tempo op. Zo hebben de Russen en Amerikanen in de jaren zestig twaalf pogingen gedaan een satelliet naar Mars te sturen – slechts drie waren er succesvol. Dat lijkt heel negatief, maar het is wel de manier om nieuwe technieken uit te testen. Het huidige beleid van NASA en ESA is er vooral op gericht om geen risico’s te lopen. Dat heeft met hun budgetten te maken. De Koude Oorlog, de belangrijkste reden voor de ruimtevaartwedloop, is al lang afgelopen en het nut van exploratieve ruimtevaartprogramma’s wordt niet meer ingezien. We kunnen hoopvol naar de private sector kijken, bijvoorbeeld naar de ruimtevaartactiviteiten van het bedrijf SpaceX van Elon Musk, maar bedrijven willen toch ook graag uiteindelijk veel winst maken. Ik zie niet zo gauw in hoe je dat met een reis naar Mars zou kunnen doen.

Een fundamenteler probleem zijn de allesbehalve levensvriendelijke omstandigheden op Mars. De afwezigheid van een magnetisch veld en een noemenswaardige atmosfeer betekent dat Marsreizigers geheel zullen zijn overgeleverd aan schadelijke straling van de zon. De impact hiervan is ongeveer even groot als dat van een half dozijn röntgenfoto’s per dag, evenveel als in de omgeving van Tsjernobyl een jaar na het ongeluk met de kerncentrale. Dan wil je wel zeker weten dat je ruimtepak goed werkt.

De komende decennia staat er een ontwikkeling op stapel die niet alleen ons dagelijks leven drastisch gaat veranderen, maar ook de ruimtevaart – de opkomst van kunstmatige intelligentie en robotisering. Uit een puur wetenschappelijk oogpunt zal de meerwaarde van astronauten ten opzichte van robots verdwijnen, en daarmee ook de behoefte om mensen naar Mars te sturen. Dan blijft er toerisme of misschien kolonisatie over. Maar dat zie ik zo gauw niet gebeuren, hoe hard Elon Musk ook roept.

Redactie: Paul Roomer

 

Weersverwachting

Foto van de dag

Tweets over sterrenkunde

Contact

Stip Media

Louise de Colignystraat 15 

1814 JA Alkmaar

+3172 531 49 78

info@zenitonline.nl