astrnieuwsheader

 

 unawe  EuSpSo.png

 Vallendesterren  Eurekashop be

 

Meteoren

8475569087_9688d5b653_b.jpg

Een meteoriet is een deel van een meteoroïde of planetoïde dat op de aarde inslaat na vanuit de ruimte door de atmosfeer te zijn gevallen. Tijdens de vlucht door de dampkring wordt het materiaal afgeremd en zeer heet. Dit kan als een meteoor te zien zijn. Er valt te zeggen dat een meteoriet puin uit de ruimte is. 

 

 

 

Roel Weijenberg-2.JPG

Naast planeten, planetoïden en kometen draaien er ook grote aantallen kleinere brokstukken en stofdeeltjes in banen om de zon. Soms kruist hun baan die van de aarde. Met zeer hoge snelheden (tientallen kilometers per seconde!) dringen deze meteoroïden dan de atmosfeer binnen, zodat ze in een fractie van een seconde verbranden. De lichtsporen die daardoor ontstaan aan de hemel worden meteoren genoemd. Elke heldere nacht bestaat de kans om een of meer meteoren, ‘vallende sterren’, te zien. Tijdens het binnendringen van een meteoroïde in de dampkring ioniseert de lucht ter plaatse: elektronen van de atomen in de luchtmoleculen worden losgeslagen, en na recombineren wordt de vrijkomende energie als licht uitgezonden. Het lichtspoor bevindt zich op een hoogte van 80 tot 120 km. De snelle beweging van de meteoroïde perst ook de lucht in zijn baan samen. Deze wordt hierdoor sterk opgewarmd. De hitte maakt dat het  binnengedrongen deeltje verdampt. Eén jaarlijkse beweging van de aarde om de zon is goed voor het opvegen van ruwweg 100.000 ton aan materiaal uit de ruimte. (Schets van de Perseïden-meteoren op 13 augustus 2016, waargenomen tussen 1.30 en 3 uur in Lieren. (Roel Weijenberg)

Meteorenzwermen

Er zijn perioden in het jaar dat er veel meer meteoren verschijnen dan op een gemiddelde nacht. Dat gebeurt als de aarde door het stofspoor van een komeet trekt. Het aantal meteoren kan dan oplopen tot enkele tientallen per uur. We spreken dan van een meteorenzwerm. Meteoren die niet bij een zwerm horen, noemen we sporadische meteoren. Tijdens een meteorenzwerm is er een centraal punt aan de hemel waaruit de meteoren van de zwerm lijken te ontspringen. Dat punt heet de radiant. Het is een effect van perspectief, vergelijkbaar met de spoorrails die aan de horizon in één punt bij elkaar lijken te komen. In werkelijkheid lopen alle meteoorsporen evenwijdig aan elkaar. Meteorenzwermen ontlenen hun naam aan het sterrenbeeld waarin de radiant zich bevindt. Zo verschijnen de bekende Perseïden in augustus vanuit het sterrenbeeld Perseus.  Het  werkelijke aantal meteoren dat je tijdens een meteoorzwerm ziet, is in de praktijk meestal (veel) minder dan de ZHR (Zenithal Hourly Rate) Soms kan het uurmaximum van een meteorenzwerm zeldzaam hoog zijn, bijvoorbeeld als de aarde door een vers of geconcentreerd stofspoor beweegt. We spreken over sterrenregens of sterrenstormen als er honderden, resp. duizenden meteoren per uur verschijnen. Vuurbollen De helderheid van de meeste meteoren is vergelijkbaar met die van sterren. Soms verschijnt er een meteoor die de helderheid van de planeet Venus evenaart, ja zelfs komt het voor dat een meteoor helderder is dan de volle maan. Deze heldere meteoren noemen we vuurbollen. Vuurbollen ontstaan als grote meteoroïden de dampkring binnentreden. In enkele gevallen overleeft een deel van het oorspronkelijke materiaal de verhitte tocht door de dampkring. De resterende fragmenten die op het aardoppervlak terechtkomen noemen we meteorieten. In Nederland zijn slechts een zestal brokstukken geborgen waarvan we met zekerheid kunnen zeggen dat het meteorieten zijn. Ze kwamen neer nabij Uden (1840), Utrecht.

Elders in Europa heeft men succesvol meteorieten kunnen bergen. Gemiddeld eens per 1 à 2 jaar wordt er boven Nederland en België een vuurbol waargenomen waarvan mogelijk materiaal is overgebleven. Meteoorwaarnemers kunnen zich verdienstelijk maken op dit bijzondere onderzoeksterrein.

Visueel waarnemen Iedere meteoor is een verrassing, ook bij grote zwermen, omdat je vooraf niet weet waar deze aan de hemel zal verschijnen. Bovendien verschillen meteoren in helderheid, tijdsduur en kleur. Een paar waarneemtips:

  • 1.  Zoek uit wanneer het maximum is van de meteorenzwerm. Dan kunnen we immers de meeste meteoren per uur verwachten. 
  • 2. Het piekmoment kan overdag optreden of tijdens het maximum kan het bewolkt zijn. In de nachten rondom het maximum is er veelal een toename van activiteit ten opzichte van een zwermloze periode. Dus kijk ook in de nacht(en) vóór en ná het maximum.
  • 3.Tijdens een meteorenzwerm kunnen de meteoren overal aan de hemel verschijnen, maar ze ontspringen schijnbaar uit de radiant. Ga na wanneer de radiant boven de horizon komt. Hoe hoger de radiant aan de hemel staat, hoe meer kans op meteoren.
  • 4.  Zoek een donkere plek. Omgevingslicht is de grootste storende factor voor sterrenkundige waarnemingen in het algemeen en zeker ook voor de meteoorwaarnemer. Omgevingslicht in een stedelijke omgeving maakt de hemel lichter, waardoor de zwakkere meteoren ‘verdrinken’ in het licht. Vanuit de grote stad zijn daarom alleen de heldere exemplaren waarneembaar.
  • 5.   Vergroot je kansen door lang te kijken. Bedenk dat meteorenzwermen natuurlijke fenomenen zijn die zich niet precies laten voorspellen. Beperk je dus niet tot een kwartiertje waarnemen tijdens de maximumnacht, maar blijf een uur of langer kijken. Kleed je warm aan en maak het jezelf comfortabel met een ligstoel of matje en een deken. Als je het visueel waarnemen tot een serieuze hobby wilt maken, ga de waarnemingen dan vastleggen. 

VUURBOLLEN MELDEN Vuurbollen genieten een grote belangstelling onder meteoorwaarnemers. De baan van een vuurbol in de atmosfeer en in het zonnestelsel is goed te berekenen.  En een vuurbol kan leiden tot een nieuwe meteorietvondst. Een ooggetuigenverslag van de waarneming van een vuurbol is daarom waardevol. Heb je een vuurbol gezien, maak daar dan altijd melding van: werkgroepmeteoren.nl/vuurbol-melden. Denk je een meteoriet gevonden te hebben? Neem dan contact op met het Meteoriet Documentatie Centrum van de Werkgroep Meteoren

Lees meer over Meteoren, Planetoïden, Kometen, Sterbedekkingen en wat in elke maand is waar te nemen in de Sterrengids

Weersverwachting

Tweets over sterrenkunde

Contact

Stip Media

Louise de Colignystraat 15 

1814 JA Alkmaar

+3172 531 49 78

info@zenitonline.nl