astrnieuwsheader

Zenit

27 september 2017 • ‘Saturnusvormige’ planetaire nevel onder de loep genomen

nieuws 39781Met de Europese Very Large Telescope is een kleurrijke opname gemaakt van de spectaculaire planetaire nevel NGC 7009, beter bekend als de Saturnusnevel. Dat gebeurde in het kader van een onderzoek waarbij voor het eerst het stof binnen een planetaire nevel in kaart is gebracht. Het onderzoek leert astronomen begrijpen hoe planetaire nevels aan hun vreemde vormen en symmetrieën komen. De Saturnusnevel bevindt zich op een afstand van ongeveer 5000 lichtjaar in het sterrenbeeld Waterman.

Zijn benaming heeft hij te danken aan zijn vreemde vorm, die overeenkomsten vertoont met de bekende planeet met de ringen. In werkelijkheid hebben planetaire nevels niets met planeten te maken. De Saturnusnevel was oorspronkelijk een lichte ster die aan het einde van zijn bestaan uitdijde tot een rode reus en zijn buitenlagen begon af te stoten. Dit materiaal is weggeblazen door krachtige sterrenwinden, en door de ultraviolette straling van de achtergebleven hete sterkern tot lichten gebracht. Het resultaat is een circumstellaire nevel van stof en kleurrijk heet gas. In het hart ervan staat een ten dode opgeschreven ster, die bezig is om in een witte dwerg te veranderen. De nevel zelf vertoont tal van complexe structuren, waaronder een ellipsvormige binnenschil, een buitenschil en een halo. Met het MUSE-instrument van de Very Large Telescope is onder meer een golfachtige structuur in het stof ontdekt, die nog niet volledig begrepen wordt. Verspreid over de hele nevel is stof te zien, maar aan de rand van de binnenschil vertoont de hoeveelheid stof een significante afname. Het lijkt erop dat het stof daar wordt vernietigd, wat op verschillende manieren kan gebeuren. De binnenschil is in werkelijkheid een uitdijende schokgolf die de stofdeeltjes wel eens zou kunnen vergruizen. Een andere mogelijkheid is dat de schokgolf met zoveel warmteontwikkeling gepaard gaat dat het stof verdampt. (EE)

Meer informatie:

→ De vreemde structuren van de Saturnusnevel 

Weersverwachting

Foto van de dag

Tweets over sterrenkunde

Contact

Stip Media

Louise de Colignystraat 15 

1814 JA Alkmaar

+3172 531 49 78

info@zenitonline.nl

Login redactie