astrnieuwsheader

Zenit

unawe.jpg

 

Wachten op de eerste foto van het zwarte gat

ALMA Observatorium chilliDe foto’s zijn genomen, op het resultaat moeten we zeker tot 2018 wachten, volgens Shep Doeleman, radio-astronoom in de Verenigde Staten. Doel is om het zwarte gat in de kern van de Melkweg in beeld te brengen, zodat we eindelijk weten of Albert Einsteins theorie klopt. Volgens Einsteins algemene relativiteitstheorie uit 1915 is zwaartekracht in feite een vervorming van de ruimtetijd. Deze vervorming bepaalt alle bewegingen van vallende objecten, zowel een appel die van een boom valt als een lichtstraal. Stel nou dat de vervorming in een bepaald gebied te sterk wordt, dan kan er niets meer uit ontsnappen, zelfs geen licht. Dit gebied noemen we een zwart gat.

Het team van Doeleman kreeg het fotograferen niet voor elkaar in 2007, net zomin als astronoom Heino Falcke en zijn Europese collega’s, die in 2004 een veelbelovende poging ondernamen met een klein aantal radioschotels. Helaas was de horizon van het zwarte gat nog niet te zien op deze foto’s. Gemakkelijk is het ook bepaald niet.

 

Ten eerste doen er acht observatoria mee, in Arizona, Mexico, twee in Chili, twee op Hawaii, eentje op de Zuidpool en een in Zuid-Spanje. Ze zijn geselecteerd op hun ligging op grote hoogte, voor de metingen met deze golflengte is mooi weer, een kurkdroge omgeving en een ijle dampkring nodig. In de periode van 4 tot 14 april moet er vier nachten lang tijdens onbewolkt weer met alle instrumenten worden waargenomen. Doel van de wetenschappers is om een internationaal EHT-consortium (Event Horizon Telescope) op te richten, met Doelman als directeur en Falcke als voorzitter van de wetenschappelijk raad.

Het te fotograferen object, de ‘schaduw’ van het zwarte gat in de kern van de Melkweg heeft een middellijn van een slordige 50 miljoen kilometer. Bovendien bevindt het zich op 27 duizend lichtjaar afstand. Een foto hiervan proberen te maken is net of je vanuit Amsterdam een muis op de Kilimanjaro in beeld wil brengen. Bovendien zijn ingrijpende technische aanpassingen nodig bij alle deelnemende telescopen, zo moeten atoomklokken geïnstalleerd worden, want van elk opgevangen radiogolfje moet het tijdstip vastgelegd worden met een precisie van een tienmiljardste seconde.

Nu is het wachten op de resultaten begonnen. Per waarnemingsnacht wordt maar liefst 2 petabyte aan ruwe data verzameld, vergelijkbaar met de inhoud van een half miljoen dvd’s. De verwerking en analyse van deze data houdt diverse supercomputers vele maanden bezig. Volgens Doeleman kan het tot 2018 duren tot ze iets kunnen laten zien. Volgens Falcke kan het resultaat voor het grote publiek een tegenvaller zijn. ‘De horizon van het zwarte gat beslaat hooguit een paar pixels’ volgens Falcke. ‘De verdeling van het afgebogen licht eromheen is waarschijnlijk asymmetrisch, als gevolg van de rotatie van het zwarte gat - dat verwacht ik wel in beeld te krijgen. Maar het wordt geen mooi kleurenplaatje’.

Weersverwachting

Foto van de dag

Tweets over sterrenkunde

Contact

Stip Media

Louise de Colignystraat 15 

1814 JA Alkmaar

+3172 531 49 78

info@zenitonline.nl

Login redactie